Ghép gan — khi nào được cân nhắc

Gan là cơ quan không thể thay thế bằng máy móc trong thời gian dài, nên ghép gan có vai trò đặc biệt.

Vì sao gan khó thay thế bằng thiết bị

• Đảm nhiệm rất nhiều chức năng
• Chuyển hoá và tổng hợp phức tạp
• Không chỉ là lọc như thận
• Chưa có thiết bị thay thế lâu dài
• Ghép là giải pháp cho suy gan giai đoạn cuối

Sự phức tạp của gan là lý do không có phương pháp tương đương với lọc máu.

Những tình huống được cân nhắc

• Xơ gan mất bù
• Suy gan cấp
• Một số bệnh gan chuyển hoá
• Một số trường hợp khối u gan theo tiêu chuẩn
• Một số bệnh gan đường mật

Mỗi nhóm có tiêu chuẩn riêng và được đánh giá theo hướng dẫn cụ thể.

Dấu hiệu gan mất bù

• Cổ trướng
• Xuất huyết tiêu hoá do giãn tĩnh mạch
• Lú lẫn do bệnh não gan
• Vàng da tăng dần
• Nhiễm trùng dịch cổ trướng
• Suy thận đi kèm

Xuất hiện các biến chứng này là dấu mốc cần được đánh giá về khả năng ghép.

Đánh giá trước ghép

• Đánh giá mức độ suy gan
• Đánh giá tim mạch và hô hấp
• Tầm soát nhiễm trùng và ung thư
• Đánh giá mạch máu gan
• Đánh giá tâm lý xã hội
• Đánh giá khả năng tuân thủ

Với người có tiền sử nghiện rượu, việc đánh giá và hỗ trợ cai là phần bắt buộc.

Về vấn đề rượu

• Phải ngừng hoàn toàn
• Cần có giai đoạn chứng minh sự ổn định
• Cần hỗ trợ chuyên môn nếu khó bỏ
• Uống lại sau ghép làm hỏng gan mới
• Đây là cam kết suốt đời

Quay lại uống rượu sau ghép gan là con đường phá huỷ chính cơ quan vừa được trao.

Danh sách chờ

• Xếp theo mức độ nặng
• Dùng thang điểm đánh giá
• Người nặng hơn được ưu tiên
• Cần đánh giá lại định kỳ
• Phải giữ đủ điều kiện để ghép

Người quá nặng có thể không còn đủ sức để trải qua ca mổ, nên thời điểm rất quan trọng.

Ghép gan từ người sống

• Lấy một phần gan của người hiến
• Gan có khả năng tái tạo
• Cả hai phần phát triển trở lại
• Người hiến được đánh giá rất kỹ
• Là phẫu thuật lớn với người hiến
• Có quy trình pháp lý chặt chẽ

Khả năng tái tạo của gan là điều làm ghép từ người sống trở nên khả thi.

Ngay sau ghép

• Theo dõi rất sát
• Đánh giá chức năng gan mới
• Theo dõi biến chứng mạch máu và đường mật
• Bắt đầu thuốc ức chế miễn dịch
• Điều chỉnh liều liên tục

Những ngày đầu sau ghép gan là giai đoạn theo dõi rất chặt chẽ.

Thuốc sau ghép

• Ức chế miễn dịch lâu dài
• Uống đúng giờ và đủ liều
• Đo nồng độ định kỳ
• Nhiều tương tác cần chú ý
• Không tự dùng thêm thuốc
• Không dùng thảo dược không rõ nguồn gốc

Với người ghép gan, việc cẩn trọng với mọi thứ đưa vào cơ thể càng quan trọng hơn.

Theo dõi lâu dài

• Xét nghiệm chức năng gan
• Đo nồng độ thuốc
• Siêu âm định kỳ
• Theo dõi bệnh nền tái phát
• Tầm soát nhiễm trùng và ung thư
• Theo dõi tim mạch và chuyển hoá

Một số bệnh gan có thể tái phát trên gan ghép nên việc điều trị nguyên nhân vẫn tiếp tục.

Dấu hiệu cần liên hệ ngay

• Sốt
• Vàng da trở lại
• Nước tiểu sẫm màu
• Đau vùng gan ghép
• Bụng chướng
• Lú lẫn

Vàng da xuất hiện lại sau ghép luôn cần được đánh giá ngay.

Cuộc sống sau ghép gan

• Nhiều người quay lại sinh hoạt bình thường
• Cần chú ý phòng nhiễm trùng
• An toàn thực phẩm nghiêm ngặt
• Tuyệt đối không rượu bia
• Duy trì cân nặng hợp lý
• Tái khám suốt đời

Gan nhiễm mỡ có thể xuất hiện trên gan ghép nếu cân nặng và chuyển hoá không được kiểm soát.

Về mặt tinh thần

• Cảm giác biết ơn và áp lực đi cùng nhau
• Lo lắng về việc giữ gìn cơ quan mới
• Điều chỉnh lại kế hoạch cuộc sống
• Nên được hỗ trợ khi cần
• Kết nối với người cùng hoàn cảnh

Cảm giác trách nhiệm với cơ quan được trao là điều nhiều người ghép gan mô tả.

Cách nghĩ thực tế

• Gan không thay thế được bằng máy lâu dài
• Thời điểm ghép có ý nghĩa quyết định
• Ngừng rượu là cam kết suốt đời
• Bệnh nền có thể tái phát trên gan ghép
• Theo dõi kéo dài suốt đời

Nội dung này mang tính thông tin chung; quyết định ghép do hội đồng chuyên môn đưa ra.

Câu hỏi thường gặp