Ghép thận — lựa chọn so với lọc máu

Khi thận suy tới giai đoạn cuối, người bệnh đứng trước những lựa chọn có ảnh hưởng rất lớn tới phần đời còn lại.

Các lựa chọn chính

• Lọc máu tại cơ sở y tế
• Lọc màng bụng tại nhà
• Ghép thận
• Điều trị bảo tồn
• Mỗi lựa chọn phù hợp với hoàn cảnh khác nhau

Không có lựa chọn nào tốt nhất cho mọi người, điều quan trọng là được tư vấn đầy đủ.

Vì sao ghép thận được ưu tiên xem xét

• Thay thế chức năng liên tục hơn
• Không phải theo lịch lọc cố định
• Ít hạn chế về ăn uống hơn
• Chất lượng sống thường tốt hơn
• Cho phép quay lại công việc dễ hơn

Thận ghép làm việc liên tục cả ngày, khác với lọc máu chỉ vài buổi mỗi tuần.

Những đánh đổi

• Phải trải qua phẫu thuật
• Phải dùng thuốc ức chế miễn dịch lâu dài
• Nguy cơ nhiễm trùng cao hơn
• Nguy cơ một số loại ung thư
• Thận ghép có tuổi thọ nhất định
• Phải theo dõi suốt đời

Ghép thận không kết thúc bệnh mà chuyển sang một chế độ chăm sóc khác.

Ai được xem xét ghép

• Người suy thận giai đoạn cuối
• Đủ sức khoẻ để trải qua phẫu thuật
• Không có chống chỉ định
• Có khả năng tuân thủ điều trị
• Đánh giá do hội đồng chuyên môn thực hiện

Khả năng tuân thủ thuốc là yếu tố được xem xét rất nghiêm túc.

Đánh giá trước ghép

• Đánh giá tim mạch
• Tầm soát nhiễm trùng
• Tầm soát ung thư
• Đánh giá mạch máu và đường tiểu
• Đánh giá tâm lý xã hội
• Xét nghiệm hoà hợp

Đánh giá tim mạch rất quan trọng vì người suy thận có nguy cơ tim mạch cao.

Ghép từ người hiến sống

• Thường cho kết quả tốt hơn
• Có thể chủ động về thời điểm
• Có thể ghép trước khi phải lọc máu
• Người hiến được đánh giá rất kỹ
• Có quy trình pháp lý chặt chẽ

Ghép trước khi phải bắt đầu lọc máu thường cho kết quả tốt nhất.

Về người hiến sống

• Phải hoàn toàn tự nguyện
• Được đánh giá sức khoẻ toàn diện
• Được tư vấn về rủi ro
• Cần theo dõi định kỳ sau hiến
• Cần bảo vệ quả thận còn lại
• Có quyền thay đổi quyết định

Sức khoẻ của người hiến là ưu tiên không kém kết quả của người nhận.

Sau hiến thận

• Quả thận còn lại làm việc bù
• Cần khám định kỳ
• Kiểm soát huyết áp
• Cẩn trọng với thuốc ảnh hưởng thận
• Duy trì cân nặng hợp lý
• Uống đủ nước

Người hiến thận cần chăm sóc quả thận còn lại như một tài sản quan trọng.

Thời gian chờ từ người hiến sau khi mất

• Có thể rất dài
• Phụ thuộc nhóm máu và hoà hợp
• Cần giữ sức khoẻ trong thời gian chờ
• Cần giữ liên lạc
• Khám đánh giá lại định kỳ

Trong thời gian chờ, người bệnh vẫn phải duy trì lọc máu và giữ đủ điều kiện ghép.

Ngay sau ghép

• Theo dõi rất sát trong bệnh viện
• Đánh giá chức năng thận mới
• Điều chỉnh liều thuốc
• Theo dõi dấu hiệu thải ghép
• Bắt đầu học cách tự quản lý

Thận ghép có thể cần một thời gian mới hoạt động đầy đủ, điều này không phải lúc nào cũng là vấn đề.

Theo dõi lâu dài

• Xét nghiệm chức năng thận thường xuyên
• Đo nồng độ thuốc
• Theo dõi huyết áp
• Theo dõi đường huyết
• Tầm soát nhiễm trùng và ung thư
• Không bỏ tái khám dù thấy khoẻ

Thải ghép thường không có triệu chứng nên chỉ xét nghiệm mới phát hiện được.

Bảo vệ thận ghép

• Uống thuốc đúng giờ và đủ liều
• Kiểm soát huyết áp
• Uống đủ nước
• Không tự dùng thuốc giảm đau chống viêm
• Phòng nhiễm trùng tiết niệu
• Duy trì cân nặng hợp lý

Những nguyên tắc bảo vệ thận tự nhiên cũng áp dụng cho thận ghép.

Dấu hiệu cần liên hệ ngay

• Sốt
• Giảm lượng nước tiểu
• Đau vùng thận ghép
• Tăng cân nhanh hoặc phù
• Huyết áp tăng bất thường
• Nôn hoặc tiêu chảy làm mất thuốc

Giảm lượng nước tiểu đột ngột là dấu hiệu cần liên hệ trung tâm ngay.

Cuộc sống sau ghép thận

• Ít hạn chế ăn uống hơn khi lọc máu
• Không phải theo lịch lọc
• Có thể đi làm và đi xa
• Vẫn cần chú ý phòng nhiễm trùng
• Vẫn cần tái khám định kỳ

Sự tự do về thời gian là điều nhiều người ghép thận đánh giá cao nhất.

Cách nghĩ thực tế

• Ghép thận là một trong nhiều lựa chọn
• Ghép sớm trước khi lọc thường tốt hơn
• Người hiến sống cần được bảo vệ
• Thải ghép thường không có triệu chứng
• Bảo vệ thận ghép như thận tự nhiên

Nội dung này mang tính thông tin chung; quyết định điều trị do hội đồng chuyên môn đưa ra.

Câu hỏi thường gặp