Đau ngực — phân biệt và khi nào gọi cấp cứu

Đau ngực là triệu chứng gây lo lắng nhất, và cũng là triệu chứng có nhiều nguyên nhân nhất.

Những nguyên nhân có thể có

• Bệnh tim mạch
• Vấn đề ở phổi
• Trào ngược dạ dày thực quản
• Cơ xương khớp thành ngực
• Lo âu và hoảng sợ
• Bệnh lý mạch máu lớn

Danh sách này rất rộng, nên việc nhận ra nhóm nguy hiểm là điều quan trọng nhất.

Đặc điểm gợi ý nguyên nhân tim

• Cảm giác tức nặng hoặc bóp nghẹt
• Ở giữa ngực hoặc ngực trái
• Lan lên hàm, vai, cánh tay hoặc sau lưng
• Xuất hiện khi gắng sức
• Kéo dài nhiều phút
• Kèm vã mồ hôi và buồn nôn

Nhiều người mô tả nó là cảm giác đè nặng chứ không dùng từ đau.

Những dấu hiệu đi kèm đáng lo

• Vã mồ hôi lạnh
• Buồn nôn hoặc nôn
• Khó thở
• Choáng váng hoặc ngất
• Cảm giác sắp có chuyện rất xấu
• Da tái

Sự kết hợp giữa tức ngực và vã mồ hôi lạnh là bệnh cảnh cần gọi cấp cứu ngay.

Đau ngực khi gắng sức

• Xuất hiện khi đi nhanh hoặc leo dốc
• Giảm khi nghỉ
• Lặp lại ở cùng mức gắng sức
• Gợi ý thiếu máu cơ tim
• Cần được khám sớm dù đã hết

Cơn đau xuất hiện đều đặn ở cùng mức gắng sức là mô hình rất đáng chú ý.

Khi cơn thay đổi tính chất

• Xuất hiện cả khi nghỉ
• Xảy ra ở mức gắng sức thấp hơn trước
• Kéo dài hơn
• Nặng hơn
• Là dấu hiệu cần khám ngay

Cơn đau vốn ổn định nay thay đổi là tình huống nguy hiểm cần xử trí ngay.

Đặc điểm ít gợi ý nguyên nhân tim

• Đau nhói một điểm nhỏ
• Thay đổi theo tư thế
• Tăng khi hít sâu
• Đau khi ấn vào thành ngực
• Kéo dài vài giây rồi hết

Những đặc điểm này ít gợi ý tim nhưng không loại trừ hoàn toàn nên vẫn nên khám nếu lặp lại.

Đau ngực do trào ngược

• Cảm giác nóng rát sau xương ức
• Liên quan tới bữa ăn
• Nặng hơn khi nằm
• Có thể kèm ợ chua
• Đôi khi rất giống đau tim

Trào ngược và đau tim đôi khi khó phân biệt bằng cảm giác nên không nên tự kết luận.

Đau thành ngực

• Đau tại chỗ khi ấn
• Liên quan tới vận động hoặc chấn thương
• Tăng khi xoay người
• Thường kéo dài nhiều ngày
• Không kèm dấu hiệu toàn thân

Đau tái hiện đúng khi ấn vào một điểm trên thành ngực gợi ý nguyên nhân cơ xương.

Đau ngực do lo âu

• Thường kèm hồi hộp và thở nhanh
• Có thể tê tay chân
• Xuất hiện trong tình huống căng thẳng
• Cảm giác rất thật và rất khó chịu
• Vẫn cần loại trừ nguyên nhân tim trước

Triệu chứng do lo âu là thật chứ không phải tưởng tượng, nhưng chẩn đoán này chỉ đặt sau khi đã loại trừ.

Triệu chứng không điển hình

• Hay gặp ở phụ nữ
• Hay gặp ở người cao tuổi
• Hay gặp ở người tiểu đường
• Có thể chỉ mệt lả hoặc khó thở
• Có thể đau vùng thượng vị
• Dễ bị bỏ sót

Người tiểu đường có thể bị nhồi máu mà không đau ngực do tổn thương thần kinh cảm giác.

Khi nào gọi cấp cứu

• Đau ngực dữ dội hoặc tức nặng kéo dài
• Kèm vã mồ hôi lạnh
• Kèm khó thở
• Kèm ngất hoặc gần ngất
• Đau lan lên hàm hoặc cánh tay
• Đau dữ dội lan ra sau lưng như xé

Thời gian là cơ tim, và mỗi phút chậm trễ đều làm mất thêm phần cơ tim không cứu được.

Trong lúc chờ cấp cứu

• Ngồi hoặc nằm nghỉ
• Nới lỏng quần áo
• Không tự lái xe
• Không ăn uống
• Báo người xung quanh
• Chuẩn bị danh sách thuốc đang dùng

Tự lái xe tới bệnh viện khi đang đau ngực là việc nguy hiểm cho cả mình lẫn người khác.

Về thuốc dùng trong cơn

• Chỉ dùng thuốc đã được bác sĩ kê cho mình
• Không dùng thuốc của người khác
• Không tự dùng thuốc nghe mách
• Báo nhân viên y tế những gì đã dùng
• Mang theo đơn thuốc

Dùng thuốc của người khác trong cơn đau ngực có thể gây hậu quả nghiêm trọng.

Sau khi đã được loại trừ nguyên nhân tim

• Vẫn cần tìm nguyên nhân thật
• Không bỏ qua vì nghĩ là không sao
• Điều trị theo nguyên nhân tìm được
• Quay lại nếu tính chất cơn thay đổi
• Kiểm soát các yếu tố nguy cơ tim mạch

Được loại trừ nhồi máu không có nghĩa là không cần tìm xem thật sự đang bị gì.

Cách nghĩ thực tế

• Tức nặng lan lên hàm và tay là dấu hiệu điển hình
• Vã mồ hôi lạnh kèm theo là rất đáng lo
• Gọi cấp cứu thay vì tự đi
• Triệu chứng có thể không điển hình ở một số nhóm
• Cơn thay đổi tính chất là dấu hiệu nguy hiểm

Nội dung này mang tính thông tin chung; đau ngực nghi do tim là tình huống cấp cứu.

Câu hỏi thường gặp