Sau nhồi máu cơ tim — phục hồi và phòng tái phát

Sống sót qua một cơn nhồi máu là bước đầu, phần quyết định nằm ở những gì diễn ra sau đó.

Điều gì đã xảy ra

• Một nhánh động mạch vành bị tắc
• Phần cơ tim tương ứng thiếu máu nuôi
• Phần cơ đó bị tổn thương
• Mô sẹo hình thành thay thế
• Mức ảnh hưởng tuỳ vị trí và thời gian tắc

Thời gian từ lúc tắc tới lúc được xử trí quyết định phần cơ tim cứu được.

Những ngày đầu sau biến cố

• Theo dõi sát tại bệnh viện
• Đánh giá chức năng tim
• Bắt đầu các thuốc lâu dài
• Vận động sớm ở mức nhẹ
• Giáo dục về bệnh và kế hoạch

Hiểu rõ mình đã bị gì và cần làm gì tiếp là phần quan trọng của giai đoạn này.

Phục hồi chức năng tim

• Chương trình có cấu trúc
• Tập luyện được giám sát
• Giáo dục về bệnh
• Tư vấn dinh dưỡng
• Hỗ trợ tâm lý
• Được chứng minh giảm biến cố về sau

Đây là một trong những can thiệp có bằng chứng tốt nhất nhưng lại hay bị bỏ qua.

Vì sao tập luyện lại quan trọng

• Cải thiện khả năng gắng sức
• Cải thiện các yếu tố nguy cơ
• Giảm lo âu và trầm cảm
• Giúp lấy lại tự tin
• Giảm nguy cơ biến cố về sau

Nhiều người sau nhồi máu sợ vận động, trong khi vận động đúng cách lại là điều cần thiết.

Bắt đầu vận động thế nào

• Theo chương trình được thiết kế riêng
• Bắt đầu từ mức thấp
• Tăng dần theo kế hoạch
• Theo dõi triệu chứng khi tập
• Dừng và báo nếu đau ngực hoặc khó thở nhiều
• Đều đặn quan trọng hơn cường độ

Đi bộ đều đặn là hình thức được khuyến khích nhất trong giai đoạn đầu.

Về thuốc sau nhồi máu

• Nhiều loại được dùng lâu dài
• Mỗi loại có mục đích riêng
• Uống đều đặn là quan trọng nhất
• Không tự ngừng khi thấy khoẻ
• Báo tác dụng phụ thay vì bỏ thuốc
• Không tự dùng thêm thuốc khác

Ngừng thuốc chống kết tập tiểu cầu sớm có thể dẫn tới biến cố nghiêm trọng.

Bỏ thuốc lá

• Là biện pháp có tác động mạnh nhất
• Có lợi ngay cả sau khi đã bị nhồi máu
• Cả hút thụ động cũng có hại
• Có nhiều hình thức hỗ trợ cai
• Hỏi bác sĩ về các lựa chọn

Không có can thiệp nào giảm nguy cơ tái phát nhiều bằng việc bỏ thuốc lá.

Chế độ ăn

• Giảm muối
• Tăng rau củ quả và ngũ cốc nguyên hạt
• Chọn nguồn đạm và chất béo hợp lý
• Hạn chế đồ chế biến sẵn
• Hạn chế rượu bia
• Duy trì cân nặng hợp lý

Thay đổi bền vững có giá trị hơn nhiều so với chế độ ăn khắt khe rồi bỏ sau vài tuần.

Kiểm soát các yếu tố nguy cơ

• Huyết áp
• Mỡ máu
• Đường huyết
• Cân nặng
• Theo dõi định kỳ và điều chỉnh

Các con số mục tiêu sau nhồi máu thường chặt hơn so với người chưa có biến cố.

Mặt tinh thần

• Lo lắng và sợ tái phát rất thường gặp
• Trầm cảm sau nhồi máu khá phổ biến
• Ảnh hưởng tới việc tuân thủ điều trị
• Nên được nói ra với bác sĩ
• Có hướng hỗ trợ hiệu quả

Trầm cảm sau biến cố tim mạch ảnh hưởng tới tiên lượng nên nó cần được xử lý.

Quay lại công việc

• Phần lớn người quay lại được
• Thời điểm tuỳ mức độ và loại công việc
• Có thể cần quay lại dần
• Có thể cần điều chỉnh công việc
• Bàn với bác sĩ về kế hoạch

Quay lại công việc có ý nghĩa lớn với tinh thần và với cảm giác trở lại bình thường.

Về sinh hoạt tình dục

• Phần lớn quay lại bình thường được
• Thời điểm nên được bác sĩ tư vấn
• Một số thuốc có tương tác cần lưu ý
• Đây là câu hỏi hợp lý để đặt ra
• Đừng ngại hỏi bác sĩ

Đây là điều nhiều người thắc mắc nhưng ngại hỏi, trong khi bác sĩ hoàn toàn có thể tư vấn.

Dấu hiệu cần đi khám ngay

• Đau ngực trở lại
• Khó thở tăng
• Phù chân mới xuất hiện
• Tăng cân nhanh
• Ngất hoặc gần ngất
• Tim đập bất thường kéo dài

Đau ngực trở lại sau nhồi máu luôn cần được xử trí như một tình huống cấp cứu.

Vai trò của gia đình

• Hỗ trợ thay đổi lối sống cùng nhau
• Nhắc uống thuốc
• Cùng tập luyện
• Không bao bọc quá mức
• Biết dấu hiệu cần gọi cấp cứu
• Học kỹ năng cấp cứu cơ bản

Bao bọc quá mức làm người bệnh mất tự tin và ngại vận động.

Cách nghĩ thực tế

• Ra viện là lúc bắt đầu
• Phục hồi chức năng tim có bằng chứng tốt
• Bỏ thuốc lá là biện pháp mạnh nhất
• Không tự ngừng thuốc khi thấy khoẻ
• Mặt tinh thần cần được quan tâm

Nội dung này mang tính thông tin chung; kế hoạch cụ thể do bác sĩ tim mạch quyết định.

Câu hỏi thường gặp