Ngưng thở khi ngủ — dấu hiệu và hậu quả

Đây là tình trạng rất phổ biến, ảnh hưởng nghiêm trọng và lại thường không được chẩn đoán.

Điều gì xảy ra

• Đường thở trên bị xẹp trong khi ngủ
• Luồng khí bị gián đoạn
• Oxy trong máu giảm
• Não phải đánh thức để mở lại đường thở
• Lặp lại nhiều lần mỗi đêm
• Người bệnh thường không nhớ

Người bệnh ngủ đủ số giờ nhưng chất lượng giấc ngủ bị phá vỡ hoàn toàn.

Dấu hiệu ban đêm

• Ngáy to và không đều
• Có cơn ngừng thở người nhà quan sát được
• Thức giấc với cảm giác nghẹt thở
• Trằn trọc nhiều
• Tiểu đêm nhiều lần
• Đổ mồ hôi đêm

Người nằm cạnh thường là người phát hiện ra vấn đề chứ không phải chính người bệnh.

Dấu hiệu ban ngày

• Buồn ngủ nhiều dù đã ngủ đủ giờ
• Đau đầu buổi sáng
• Khó tập trung
• Giảm trí nhớ
• Cáu gắt
• Ngủ gật khi đọc hoặc xem tivi

Ngủ gật khi đang lái xe là hậu quả nguy hiểm nhất và cần được xử lý ngay.

Những yếu tố nguy cơ

• Thừa cân, nhất là mỡ vùng cổ
• Cổ to
• Nam giới
• Tuổi cao
• Cấu trúc hàm mặt và đường thở
• Amidan lớn ở trẻ em
• Rượu và thuốc an thần

Rượu trước khi ngủ làm cơ vùng họng giãn thêm và khiến tình trạng nặng hơn.

Hậu quả với tim mạch

• Huyết áp cao khó kiểm soát
• Rối loạn nhịp tim
• Tăng nguy cơ biến cố tim mạch
• Liên quan tới đột quỵ
• Ảnh hưởng tới suy tim

Người huyết áp cao khó kiểm soát dù dùng nhiều thuốc nên được đánh giá về giấc ngủ.

Hậu quả với chuyển hoá

• Liên quan tới kháng insulin
• Khó kiểm soát đường huyết hơn
• Liên quan tới tăng cân
• Tạo vòng xoáy với béo phì
• Điều trị giúp cải thiện nhiều mặt

Tăng cân làm bệnh nặng hơn, và bệnh lại làm việc giảm cân khó hơn.

Hậu quả với đời sống

• Buồn ngủ ảnh hưởng tới công việc
• Nguy cơ tai nạn giao thông tăng
• Ảnh hưởng tới quan hệ gia đình
• Ngáy ảnh hưởng tới người ngủ cùng
• Ảnh hưởng tới tâm trạng

Người bệnh thường không nhận ra mình buồn ngủ tới mức nào cho tới khi được điều trị.

Chẩn đoán

• Hỏi bệnh sử và triệu chứng
• Hỏi người ngủ cùng
• Đo đa ký giấc ngủ
• Hoặc thiết bị đo tại nhà theo chỉ định
• Đánh giá mức độ để chọn hướng điều trị

Thông tin từ người ngủ cùng là phần rất quan trọng trong chẩn đoán.

Điều trị bằng máy áp lực dương

• Là phương pháp hiệu quả nhất với mức nặng
• Giữ đường thở mở trong khi ngủ
• Cần thời gian để làm quen
• Chọn mặt nạ phù hợp rất quan trọng
• Dùng đều mới có hiệu quả
• Báo lại khi khó chịu để được điều chỉnh

Nhiều người bỏ máy trong tuần đầu vì khó chịu, trong khi vấn đề thường chỉ là chọn sai mặt nạ.

Các hướng khác

• Dụng cụ đeo trong miệng cho mức nhẹ tới vừa
• Phẫu thuật trong một số trường hợp chọn lọc
• Điều trị vấn đề mũi xoang đi kèm
• Liệu pháp tư thế cho trường hợp phù hợp
• Lựa chọn tuỳ mức độ và nguyên nhân

Không có một phương pháp phù hợp cho mọi người nên cần được đánh giá cụ thể.

Thay đổi lối sống

• Giảm cân nếu thừa cân
• Tránh rượu buổi tối
• Tránh thuốc an thần nếu không cần
• Ngủ nghiêng thay vì nằm ngửa
• Giữ giờ ngủ đều đặn
• Không hút thuốc

Với nhiều người, tránh rượu buổi tối đã cải thiện thấy rõ ngay từ tuần đầu.

Ngưng thở khi ngủ ở trẻ em

• Thường liên quan tới amidan và vòm họng
• Biểu hiện có thể là hiếu động thay vì buồn ngủ
• Ảnh hưởng tới học tập
• Ảnh hưởng tới tăng trưởng
• Cần được khám chuyên khoa

Trẻ ngáy to và ngủ không yên có thể biểu hiện bằng khó tập trung ở lớp.

Khi nào nên đi khám

• Ngáy to kèm buồn ngủ ban ngày
• Người nhà thấy có cơn ngừng thở
• Thức giấc với cảm giác nghẹt thở
• Huyết áp khó kiểm soát
• Ngủ gật khi lái xe
• Trẻ ngáy to và ngủ không yên

Ngủ gật khi lái xe là tình huống nên dừng lái và đi khám ngay.

Cách nghĩ thực tế

• Người bệnh thường không tự biết
• Hỏi người ngủ cùng là bước quan trọng
• Ảnh hưởng tới tim mạch và chuyển hoá
• Điều trị cải thiện rất nhiều mặt
• Đừng bỏ máy vì khó chịu ban đầu

Nội dung này mang tính thông tin chung; chẩn đoán và điều trị cần do bác sĩ thực hiện.

Câu hỏi thường gặp