Tim hoạt động thế nào và khi nào nó bắt đầu đuối

Tim là cơ quan duy nhất không được phép nghỉ, và mọi thứ nó chịu đựng đều tích tụ theo năm tháng.

Tim hoạt động thế nào

• Bốn buồng phối hợp với nhau
• Nửa phải đưa máu lên phổi
• Nửa trái đưa máu đi khắp cơ thể
• Các van bảo đảm máu chảy một chiều
• Hệ dẫn truyền điện tạo nhịp đều

Bốn thành phần này phối hợp với nhau nên hỏng bất kỳ phần nào cũng ảnh hưởng tới cả hệ thống.

Cơ tim cần được nuôi riêng

• Máu trong buồng tim không nuôi được cơ tim
• Cơ tim được nuôi bởi động mạch vành
• Hẹp động mạch vành gây thiếu máu cơ tim
• Tắc hoàn toàn gây nhồi máu
• Đây là cơ chế của bệnh mạch vành

Nghịch lý là tim chứa đầy máu nhưng vẫn có thể chết vì thiếu máu nuôi.

Những gì làm tim quá tải

• Huyết áp cao kéo dài
• Hẹp hoặc hở van tim
• Bệnh mạch vành
• Nhịp tim bất thường kéo dài
• Bệnh phổi mạn tính
• Thiếu máu nặng và bệnh tuyến giáp

Huyết áp cao là nguyên nhân âm thầm nhất vì nó không gây cảm giác gì trong nhiều năm.

Suy tim là gì

• Tim không bơm đủ cho nhu cầu cơ thể
• Hoặc không nhận máu về đủ tốt
• Dịch ứ lại ở phổi hoặc ở chi
• Cơ quan khác thiếu máu nuôi
• Là hội chứng chứ không phải một bệnh đơn lẻ

Suy tim là điểm đến chung của nhiều bệnh tim khác nhau chứ không phải một chẩn đoán riêng.

Những dấu hiệu sớm

• Mệt hơn khi làm việc quen thuộc
• Khó thở khi gắng sức nhẹ
• Giảm khả năng leo cầu thang
• Phù nhẹ ở mắt cá vào cuối ngày
• Tăng cân nhanh không rõ lý do

Điều đáng chú ý là sự thay đổi so với chính mình trước đây chứ không phải so với người khác.

Những dấu hiệu rõ hơn

• Khó thở khi nằm phải kê cao gối
• Thức giấc vì khó thở
• Phù chân rõ
• Bụng chướng
• Ho khan về đêm
• Tiểu đêm nhiều lần

Số gối phải kê để ngủ được là một chỉ số thực tế mà người bệnh dễ theo dõi.

Vì sao cân nặng quan trọng

• Dịch ứ lại làm tăng cân nhanh
• Tăng cân trước khi thấy phù rõ
• Cân mỗi sáng cùng điều kiện
• Ghi lại để thấy xu hướng
• Báo bác sĩ khi tăng nhanh trong vài ngày

Cân nặng là dấu hiệu sớm hơn nhiều so với cảm giác khó thở.

Những xét nghiệm thường làm

• Điện tâm đồ
• Siêu âm tim
• Xét nghiệm máu đánh giá tim
• Chụp phim ngực
• Nghiệm pháp gắng sức khi cần
• Chụp mạch vành trong một số trường hợp

Siêu âm tim cho biết tim bơm tốt tới đâu và các van hoạt động thế nào.

Về huyết áp

• Là yếu tố nguy cơ hàng đầu
• Thường không có triệu chứng
• Đo định kỳ ngay cả khi thấy khoẻ
• Đo tại nhà cho số liệu thực tế hơn
• Kiểm soát tốt giảm nhiều biến cố

Huyết áp cao được gọi là kẻ giết người thầm lặng chính vì nó không gây cảm giác gì.

Những yếu tố nguy cơ thay đổi được

• Hút thuốc
• Huyết áp cao
• Mỡ máu cao
• Tiểu đường
• Thừa cân
• Ít vận động

Phần lớn yếu tố nguy cơ tim mạch đều thay đổi được nếu bắt đầu đủ sớm.

Những yếu tố không thay đổi được

• Tuổi
• Giới tính
• Tiền sử gia đình
• Một số bệnh bẩm sinh
• Biết để chú ý hơn tới phần thay đổi được

Có người thân mắc bệnh tim sớm là lý do nên tầm soát sớm hơn chứ không phải để lo lắng.

Khi nào cần đi khám

• Khó thở tăng dần
• Phù chân mới xuất hiện
• Tăng cân nhanh trong vài ngày
• Khả năng gắng sức giảm rõ
• Tim đập bất thường kéo dài
• Ngất hoặc gần ngất

Ngất khi đang gắng sức là dấu hiệu luôn cần được đánh giá chuyên khoa.

Khi nào là cấp cứu

• Đau ngực dữ dội hoặc tức nặng
• Khó thở đột ngột
• Vã mồ hôi lạnh kèm buồn nôn
• Ngất
• Tim đập rất nhanh kèm choáng

Với đau ngực nghi do tim, gọi cấp cứu quan trọng hơn là tự đi tới bệnh viện.

Sống chung với bệnh tim

• Uống thuốc đều đặn
• Theo dõi cân nặng và huyết áp
• Giảm muối
• Vận động theo hướng dẫn
• Tái khám đúng hẹn
• Biết dấu hiệu cần đi khám ngay

Người theo dõi cân nặng hằng ngày thường phát hiện đợt mất bù sớm hơn nhiều.

Cách nghĩ thực tế

• Suy tim là hội chứng chứ không phải một bệnh
• So sánh với chính mình trước đây
• Cân nặng là dấu hiệu sớm
• Huyết áp cao âm thầm nhất
• Đau ngực dữ dội là cấp cứu

Nội dung này mang tính thông tin chung; chẩn đoán và điều trị cần do bác sĩ thực hiện.

Câu hỏi thường gặp