Bảo vệ tim mạch từ sớm

Bệnh tim mạch là nguyên nhân tử vong hàng đầu ở nhiều nơi, nhưng phần lớn yếu tố nguy cơ đều thay đổi được.

Xơ vữa bắt đầu từ sớm

• Quá trình diễn ra trong nhiều thập kỷ
• Bắt đầu từ khi còn trẻ
• Hoàn toàn âm thầm
• Triệu chứng xuất hiện khi đã hẹp nhiều
• Can thiệp sớm có giá trị lớn

Cơn đau ngực đầu tiên thường là kết quả của một quá trình đã kéo dài hàng chục năm.

Những yếu tố nguy cơ chính

• Hút thuốc
• Huyết áp cao
• Mỡ máu cao
• Tiểu đường
• Thừa cân
• Ít vận động
• Chế độ ăn không lành mạnh

Nhiều yếu tố này đi cùng nhau và tác động cộng hưởng chứ không cộng đơn thuần.

Không hút thuốc

• Là yếu tố có tác động mạnh nhất
• Bỏ thuốc có lợi ở mọi độ tuổi
• Nguy cơ giảm dần sau khi bỏ
• Hút thụ động cũng có hại
• Có nhiều hình thức hỗ trợ cai

Không có biện pháp nào khác giảm nguy cơ tim mạch nhanh bằng việc bỏ thuốc lá.

Kiểm soát huyết áp

• Đo định kỳ ngay cả khi khoẻ
• Giảm muối
• Duy trì cân nặng
• Vận động đều đặn
• Uống thuốc nếu được kê
• Theo dõi tại nhà

Rất nhiều người có huyết áp cao mà không biết vì chưa từng đo.

Về mỡ máu

• Không có triệu chứng
• Phát hiện qua xét nghiệm
• Chế độ ăn và vận động có tác dụng
• Một số trường hợp cần thuốc
• Mục tiêu tuỳ mức nguy cơ tổng thể
• Không tự ngừng thuốc khi chỉ số đẹp

Chỉ số mỡ máu tốt thường là nhờ thuốc đang có tác dụng chứ không phải đã khỏi.

Kiểm soát đường huyết

• Tiểu đường làm tăng mạnh nguy cơ tim mạch
• Tiền tiểu đường cũng cần chú ý
• Phát hiện sớm giúp can thiệp kịp
• Thay đổi lối sống có hiệu quả rõ
• Theo dõi định kỳ

Giai đoạn tiền tiểu đường là cơ hội can thiệp mà nhiều người bỏ lỡ.

Vận động

• Tác động tới nhiều yếu tố nguy cơ cùng lúc
• Kết hợp vận động nhịp điệu và kháng lực
• Đều đặn quan trọng hơn cường độ
• Giảm thời gian ngồi liên tục
• Bắt đầu từ mức vừa sức
• Bất kỳ mức nào cũng hơn không vận động

Đứng dậy đi lại vài phút mỗi giờ đã có tác dụng với người ngồi nhiều.

Chế độ ăn

• Nhiều rau củ quả
• Ngũ cốc nguyên hạt
• Giảm muối
• Giảm đồ chế biến sẵn
• Giảm đồ uống có đường
• Chọn nguồn chất béo hợp lý

Mô hình ăn uống tổng thể quan trọng hơn nhiều so với việc tìm một loại siêu thực phẩm.

Cân nặng và vòng bụng

• Mỡ bụng liên quan chặt tới nguy cơ tim mạch
• Đo vòng bụng bên cạnh cân nặng
• Giảm cân từ từ và bền vững
• Kết hợp ăn uống và vận động
• Duy trì quan trọng hơn giảm nhanh

Hai người cùng cân nặng có thể có mức nguy cơ rất khác nhau tuỳ phân bố mỡ.

Giấc ngủ

• Thiếu ngủ liên quan tới nguy cơ tim mạch
• Ngưng thở khi ngủ là yếu tố quan trọng
• Ngáy to kèm buồn ngủ ban ngày nên được khám
• Giữ giờ ngủ ổn định
• Điều trị rối loạn giấc ngủ có lợi cho tim

Ngưng thở khi ngủ là yếu tố nguy cơ hay bị bỏ sót nhất trong thực hành hằng ngày.

Rượu bia

• Uống nhiều làm tăng huyết áp
• Liên quan tới rối loạn nhịp
• Ảnh hưởng tới cơ tim khi uống nhiều kéo dài
• Giảm lượng uống có lợi
• Không nên bắt đầu uống vì lý do sức khoẻ

Lời khuyên cũ về lợi ích của rượu đối với tim đã được xem xét lại nhiều.

Căng thẳng kéo dài

• Ảnh hưởng gián tiếp qua nhiều con đường
• Liên quan tới hút thuốc và ăn uống
• Ảnh hưởng tới giấc ngủ
• Quản lý căng thẳng có giá trị
• Không nên xem nhẹ mặt này

Căng thẳng thường dẫn tới những hành vi làm tăng nguy cơ chứ không chỉ tác động trực tiếp.

Tầm soát định kỳ

• Đo huyết áp
• Xét nghiệm mỡ máu
• Xét nghiệm đường huyết
• Đánh giá nguy cơ tổng thể
• Tần suất theo khuyến cáo và theo nguy cơ

Đánh giá nguy cơ tổng thể có ý nghĩa hơn là nhìn từng chỉ số riêng lẻ.

Khi có tiền sử gia đình

• Đặc biệt khi người thân mắc bệnh sớm
• Nên tầm soát sớm hơn
• Chú ý hơn tới các yếu tố thay đổi được
• Báo bác sĩ về tiền sử gia đình
• Một số rối loạn mỡ máu có tính di truyền

Người thân mắc bệnh tim mạch sớm là thông tin quan trọng cần nói với bác sĩ.

Cách nghĩ thực tế

• Xơ vữa bắt đầu sớm và âm thầm
• Phần lớn yếu tố nguy cơ thay đổi được
• Bỏ thuốc lá có tác động mạnh nhất
• Mô hình ăn uống quan trọng hơn món đơn lẻ
• Đánh giá nguy cơ tổng thể chứ không từng chỉ số

Nội dung này mang tính thông tin chung; đánh giá nguy cơ cụ thể cần do bác sĩ thực hiện.

Câu hỏi thường gặp