Ho kéo dài — khi nào cần chụp phim phổi

Ho là phản xạ bảo vệ, nhưng khi nó kéo dài quá lâu thì nó chuyển từ hữu ích sang thành vấn đề.

Phân nhóm theo thời gian

• Ho cấp tính trong vài tuần đầu
• Ho bán cấp kéo dài vài tuần tới hai tháng
• Ho mạn tính kéo dài trên hai tháng
• Mỗi nhóm có danh sách nguyên nhân khác nhau
• Thời gian là thông tin quan trọng nhất

Câu hỏi đầu tiên bác sĩ hỏi thường là ho từ bao giờ, vì nó thu hẹp chẩn đoán rất nhiều.

Ho sau nhiễm trùng hô hấp

• Rất thường gặp
• Có thể kéo dài vài tuần
• Xu hướng giảm dần
• Thường là ho khan
• Không cần kháng sinh

Xu hướng giảm dần theo tuần là điểm phân biệt quan trọng với các nguyên nhân khác.

Ba nguyên nhân hay gặp của ho mạn tính

• Chảy dịch mũi sau
• Hen hoặc đường thở tăng nhạy cảm
• Trào ngược dạ dày thực quản
• Có thể có cả hai hoặc ba cùng lúc
• Điều trị thử theo hướng nghi ngờ

Không ít người có hai nguyên nhân cùng lúc nên xử lý một cái chỉ đỡ được một phần.

Chảy dịch mũi sau

• Cảm giác có gì chảy xuống họng
• Hay phải đằng hắng
• Ho nhiều hơn khi nằm
• Liên quan tới viêm mũi xoang hoặc dị ứng
• Xử lý nguyên nhân thì ho mới giảm

Thói quen đằng hắng liên tục là manh mối rất gợi ý cho nhóm nguyên nhân này.

Ho do hen

• Có thể chỉ biểu hiện bằng ho
• Ho nhiều về đêm hoặc gần sáng
• Nặng hơn khi gặp yếu tố kích phát
• Có thể không khò khè rõ
• Cần đo chức năng hô hấp để đánh giá

Hen thể ho là dạng dễ bị bỏ sót vì không có khò khè điển hình.

Ho do trào ngược

• Ho nhiều hơn khi nằm
• Liên quan tới bữa ăn muộn
• Có thể không có ợ nóng rõ
• Kèm cảm giác vướng ở cổ
• Cần điều trị nguyên nhân

Không có ợ nóng không loại trừ được trào ngược là nguyên nhân gây ho.

Ho do thuốc

• Một nhóm thuốc huyết áp có thể gây ho khan
• Có thể xuất hiện sau nhiều tháng dùng thuốc
• Không tự ngừng thuốc
• Báo bác sĩ để cân nhắc đổi
• Ho thường hết sau khi đổi thuốc

Mối liên hệ này hay bị bỏ qua vì ho có thể xuất hiện rất lâu sau khi bắt đầu thuốc.

Những nguyên nhân cần loại trừ

• Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính
• Giãn phế quản
• Lao phổi
• Ung thư phổi
• Bệnh mô kẽ phổi
• Suy tim

Chụp phim ngực là bước cơ bản để loại trừ phần lớn nhóm này.

Khi nào nên chụp phim phổi

• Ho kéo dài trên vài tuần
• Ho ra máu
• Sụt cân không rõ lý do
• Sốt kéo dài
• Người hút thuốc lâu năm
• Khó thở kèm theo

Với người hút thuốc lâu năm, ngưỡng chỉ định chụp phim nên thấp hơn nhiều.

Những dấu hiệu cảnh báo

• Ho ra máu dù chỉ một lần
• Sụt cân
• Đổ mồ hôi đêm
• Sốt kéo dài
• Khàn tiếng kéo dài
• Khó nuốt

Ho ra máu luôn cần được đánh giá kể cả khi lượng rất ít.

Về lao phổi

• Vẫn còn phổ biến ở nhiều nơi
• Ho kéo dài là triệu chứng chính
• Kèm sốt về chiều và đổ mồ hôi đêm
• Kèm sụt cân và mệt mỏi
• Cần xét nghiệm để chẩn đoán
• Điều trị được nếu phát hiện

Tập hợp ho kéo dài, sốt về chiều, đổ mồ hôi đêm và sụt cân luôn cần được đánh giá.

Ho ở trẻ em

• Nghĩ tới dị vật nếu khởi phát đột ngột
• Ho kéo dài cần được khám
• Chú ý tiếng ho đặc biệt
• Chú ý khói thuốc trong nhà
• Cẩn trọng với thuốc ho ở trẻ nhỏ

Trẻ đang chơi rồi đột ngột ho sặc sụa cần được nghĩ tới hóc dị vật ngay.

Những gì làm nặng thêm

• Khói thuốc kể cả hút thụ động
• Không khí khô
• Bụi và mùi mạnh
• Nói nhiều
• Nằm ngay sau khi ăn no

Loại bỏ khói thuốc thường cải thiện rõ rệt mà không cần thêm thuốc gì.

Về thuốc ho

• Không xử lý được nguyên nhân
• Có nhiều nhóm khác nhau
• Dùng sai nhóm có thể không hiệu quả
• Cẩn trọng với trẻ nhỏ
• Hỏi dược sĩ trước khi dùng

Cắt cơn ho mà không tìm nguyên nhân có thể làm chậm việc phát hiện bệnh thật.

Chuẩn bị khi đi khám

• Ghi thời gian ho đã kéo dài
• Ghi ho khan hay có đờm
• Ghi thời điểm ho nhiều nhất
• Liệt kê thuốc đang dùng
• Ghi tiền sử hút thuốc
• Ghi phơi nhiễm nghề nghiệp

Thông tin về nghề nghiệp và môi trường làm việc đôi khi là chìa khoá chẩn đoán.

Cách nghĩ thực tế

• Thời gian ho là thông tin quan trọng nhất
• Ba nguyên nhân hay gặp nhất chiếm phần lớn
• Ho ra máu luôn phải đi khám
• Xem lại danh sách thuốc đang dùng
• Người hút thuốc nên chụp phim sớm hơn

Nội dung này mang tính thông tin chung; ho kéo dài cần được bác sĩ đánh giá.

Câu hỏi thường gặp