Rối loạn nhịp tim — khi nào là bình thường

Tim đập không đều là cảm giác khiến nhiều người hoảng, nhưng phần lớn trường hợp không nguy hiểm.

Nhịp tim bình thường

• Do hệ dẫn truyền điện của tim tạo ra
• Thay đổi theo hoạt động
• Nhanh khi gắng sức và chậm khi nghỉ
• Người tập luyện nhiều có nhịp nghỉ chậm hơn
• Dao động nhẹ theo nhịp thở là bình thường

Nhịp tim không phải là con số cố định mà luôn thay đổi theo nhu cầu cơ thể.

Cảm giác hồi hộp là gì

• Cảm nhận được nhịp tim của mình
• Có thể là tim đập nhanh
• Có thể là cảm giác hụt nhịp
• Có thể là đập mạnh bất thường
• Không phải lúc nào cũng phản ánh bệnh

Người ta thường cảm nhận rõ nhịp tim nhất khi nằm yên trong đêm.

Những kiểu thường lành tính

• Nhịp ngoại tâm thu thỉnh thoảng
• Cảm giác hụt rồi đập mạnh bù
• Xảy ra khi nghỉ ngơi
• Không kèm triệu chứng khác
• Ở người không có bệnh tim

Cảm giác hụt một nhịp rồi đập mạnh bù là mô tả kinh điển của ngoại tâm thu.

Những yếu tố hay gây ra

• Cà phê và trà đặc
• Rượu bia
• Thiếu ngủ
• Căng thẳng
• Một số thuốc
• Rối loạn điện giải
• Cường giáp

Nhiều người phát hiện ra mối liên hệ với cà phê hoặc rượu khi bắt đầu ghi nhật ký cơn.

Những dấu hiệu đáng lo

• Kèm ngất hoặc gần ngất
• Kèm đau ngực
• Kèm khó thở nhiều
• Kéo dài nhiều phút không dứt
• Xuất hiện khi đang gắng sức
• Ở người đã có bệnh tim

Ngất trong lúc gắng sức luôn là dấu hiệu cần được đánh giá chuyên khoa ngay.

Rung nhĩ

• Nhịp tim không đều và thường nhanh
• Có thể không có triệu chứng
• Hay gặp hơn ở người cao tuổi
• Làm tăng nguy cơ tạo cục máu đông
• Liên quan tới nguy cơ đột quỵ
• Cần được điều trị và theo dõi

Điều nguy hiểm nhất của rung nhĩ không phải là cảm giác khó chịu mà là nguy cơ đột quỵ.

Vì sao rung nhĩ gây đột quỵ

• Buồng tim không co bóp hiệu quả
• Máu ứ đọng và dễ tạo cục máu đông
• Cục máu đông theo dòng máu lên não
• Gây tắc mạch não
• Thuốc chống đông giảm nguy cơ này

Đây là lý do nhiều người rung nhĩ được kê thuốc chống đông dù không thấy khó chịu gì.

Nhịp tim quá chậm

• Có thể gây chóng mặt và mệt
• Có thể gây ngất
• Đôi khi do thuốc đang dùng
• Đôi khi do hệ dẫn truyền suy giảm
• Cần được đánh giá nếu có triệu chứng

Nhịp chậm ở vận động viên thường bình thường, nhưng ở người cao tuổi kèm chóng mặt thì khác.

Ghi nhận cơn để mang đi khám

• Ghi thời điểm và thời gian kéo dài
• Ghi hoàn cảnh xuất hiện
• Ghi các triệu chứng đi kèm
• Đếm mạch khi đang có cơn nếu được
• Lưu kết quả từ thiết bị đo nếu có
• Ghi những gì đã ăn uống trước đó

Nhật ký cơn thường giúp bác sĩ nhiều hơn là mô tả chung chung khi đi khám.

Cách đếm mạch

• Đặt hai ngón tay lên cổ tay
• Đếm trong một phút
• Chú ý xem đều hay không đều
• Đếm khi nghỉ ngơi
• Ghi lại con số và cảm nhận

Thông tin nhịp đều hay không đều có giá trị chẩn đoán không kém con số nhịp.

Những xét nghiệm thường làm

• Điện tâm đồ
• Theo dõi nhịp liên tục nhiều ngày
• Siêu âm tim
• Xét nghiệm máu đánh giá tuyến giáp và điện giải
• Nghiệm pháp gắng sức khi cần

Điện tâm đồ lúc không có cơn thường bình thường nên đôi khi cần theo dõi nhiều ngày.

Những điều chỉnh có thể giúp

• Giảm cà phê và rượu
• Ngủ đủ
• Quản lý căng thẳng
• Không hút thuốc
• Kiểm soát cân nặng
• Điều trị ngưng thở khi ngủ nếu có

Điều trị ngưng thở khi ngủ có thể cải thiện rõ ở một số người bị rung nhĩ.

Khi nào gọi cấp cứu

• Ngất
• Đau ngực kèm theo
• Khó thở nhiều
• Tim đập rất nhanh kèm choáng
• Không thể đứng dậy được

Rối loạn nhịp kèm tụt huyết áp là tình huống cần xử trí ngay lập tức.

Sống chung với rối loạn nhịp

• Uống thuốc đều theo chỉ định
• Không tự ngừng thuốc chống đông
• Theo dõi và ghi lại cơn
• Tái khám đúng hẹn
• Báo mọi thuốc mới với bác sĩ

Thuốc chống đông có nhiều tương tác nên mọi thuốc mới đều cần được kiểm tra.

Cách nghĩ thực tế

• Hụt nhịp thỉnh thoảng thường lành tính
• Kèm ngất hoặc đau ngực thì khác hẳn
• Rung nhĩ nguy hiểm vì nguy cơ đột quỵ
• Ghi nhật ký cơn rất hữu ích
• Nhịp đều hay không đều là thông tin quan trọng

Nội dung này mang tính thông tin chung; chẩn đoán và điều trị cần do bác sĩ thực hiện.

Câu hỏi thường gặp