Rượu là chất được dùng phổ biến nhất trong số những thứ có tác động rộng lên cơ thể tới vậy.
Cơ thể xử lý rượu thế nào
- Hấp thu nhanh từ dạ dày và ruột
- Phân bố khắp cơ thể
- Gan chuyển hoá phần lớn
- Tốc độ xử lý có giới hạn
- Phần vượt quá lưu lại trong máu
Không có cách nào làm gan xử lý rượu nhanh hơn tốc độ vốn có của nó.
Tác động lên gan
- Gan nhiễm mỡ do rượu
- Viêm gan do rượu
- Xơ gan
- Tổn thương tích tụ theo năm tháng
- Giai đoạn đầu có thể hồi phục
Gan là cơ quan chịu tác động rõ nhất nhưng không phải cơ quan duy nhất.
Tác động lên tuỵ
- Là nguyên nhân chính của viêm tuỵ
- Cả cấp tính và mạn tính
- Dẫn tới thiếu men tiêu hoá
- Dẫn tới tiểu đường
- Tác động cộng hưởng với thuốc lá
Viêm tuỵ do rượu là tình trạng có thể rất nặng và tái phát nếu không ngừng.
Tác động lên tim mạch
- Làm tăng huyết áp
- Liên quan tới rối loạn nhịp
- Uống nhiều kéo dài ảnh hưởng cơ tim
- Làm tăng triglyceride
- Góp phần vào tăng cân
Rượu là nguyên nhân hay bị bỏ qua khi huyết áp khó kiểm soát dù đã dùng thuốc.
Tác động lên hệ thần kinh
- Ảnh hưởng tới trí nhớ và tập trung
- Ảnh hưởng tới giấc ngủ
- Liên quan tới trầm cảm và lo âu
- Tổn thương thần kinh ngoại biên khi dùng lâu
- Thiếu vitamin đi kèm gây hậu quả riêng
Rượu làm người ta ngủ nhanh hơn nhưng lại phá vỡ cấu trúc giấc ngủ.
Tác động lên tiêu hoá
- Kích ứng niêm mạc dạ dày
- Làm nặng thêm trào ngược
- Ảnh hưởng tới hấp thu dinh dưỡng
- Liên quan tới chảy máu tiêu hoá
- Ảnh hưởng tới hệ vi sinh đường ruột
Người uống nhiều thường thiếu dinh dưỡng dù ăn uống có vẻ bình thường.
Những tác động khác
- Liên quan tới một số bệnh ác tính
- Ảnh hưởng tới miễn dịch
- Ảnh hưởng tới xương
- Ảnh hưởng tới khả năng sinh sản
- Nguy cơ tai nạn và chấn thương
Mối liên hệ với một số bệnh ác tính là điều ít được nhắc tới trong đời sống hằng ngày.
Về lượng và tần suất
- Tổng lượng cồn mới quan trọng
- Loại đồ uống không quyết định
- Uống dồn một lúc có hại riêng
- Uống đều đặn mức vừa cũng tích tụ
- Không có mức hoàn toàn không rủi ro
Uống ít mỗi ngày trong nhiều năm cũng dẫn tới tổn thương tích tụ.
Những hiểu lầm phổ biến
- Nghĩ có sản phẩm giải rượu bảo vệ gan
- Nghĩ ăn no thì không hại
- Nghĩ bia không hại bằng rượu mạnh
- Nghĩ không say là không sao
- Nghĩ rượu giúp ngủ ngon
Ăn no làm hấp thu chậm lại nhưng không làm giảm tổng lượng cồn gan phải xử lý.
Khi muốn giảm
- Đặt mục tiêu cụ thể
- Có ngày không uống trong tuần
- Ghi lại lượng uống thực tế
- Tránh tình huống dễ uống nhiều
- Chuẩn bị câu từ chối
- Nhờ người thân hỗ trợ
Ghi lại lượng uống thật trong hai tuần thường khiến nhiều người ngạc nhiên về con số.
Khi muốn bỏ hẳn
- Người uống rất nhiều không nên tự ngừng đột ngột
- Hội chứng cai có thể nguy hiểm
- Cần được bác sĩ tư vấn và theo dõi
- Có các hình thức hỗ trợ
- Thường cần nhiều lần thử
- Tái uống không có nghĩa là thất bại
Hội chứng cai ở người phụ thuộc nặng là tình huống y khoa cần được xử trí.
Dấu hiệu của hội chứng cai
- Run tay
- Vã mồ hôi
- Lo âu và kích thích
- Mất ngủ
- Nặng hơn có thể co giật hoặc lú lẫn
- Cần được xử trí y tế
Những dấu hiệu nặng có thể xuất hiện trong vài ngày đầu sau khi ngừng.
Nói thật với bác sĩ
- Bác sĩ cần con số thực tế
- Giảm nhẹ khi khai báo rất phổ biến
- Ảnh hưởng tới chẩn đoán và điều trị
- Ảnh hưởng tới lựa chọn thuốc
- Không phải để phán xét
Thông tin chính xác về lượng uống giúp tránh những tương tác thuốc nguy hiểm.
Về đồ uống không cồn
- Là lựa chọn thay thế trong các dịp gặp gỡ
- Giúp giữ được sinh hoạt xã hội
- Giảm áp lực phải từ chối
- Chú ý lượng đường trong một số loại
- Nước lọc vẫn là lựa chọn đơn giản nhất
Có sẵn một lựa chọn thay thế trong tay làm việc từ chối trở nên dễ hơn nhiều.
Cách nghĩ thực tế
- Rượu ảnh hưởng tới nhiều cơ quan
- Tổng lượng cồn mới quan trọng
- Không có sản phẩm nào bảo vệ gan khỏi rượu
- Giảm lượng uống đã có lợi
- Người uống nhiều không nên tự bỏ đột ngột
Nội dung này mang tính thông tin chung; việc cai rượu ở người uống nhiều cần hỗ trợ y tế.
Câu hỏi thường gặp
Có mức uống nào an toàn tuyệt đối không?
Các khuyến cáo hiện nay ngày càng nhấn mạnh rằng không có mức nào được xem là hoàn toàn không có rủi ro, và lợi ích trước đây được nhắc tới đã được xem xét lại.
Bia có nhẹ hơn rượu mạnh không?
Điều quan trọng là tổng lượng cồn chứ không phải loại đồ uống. Một lượng bia lớn có thể chứa nhiều cồn hơn một lượng rượu mạnh nhỏ.
Người uống nhiều lâu ngày có nên tự bỏ đột ngột không?
Không nên tự ngừng đột ngột vì có thể xuất hiện hội chứng cai nguy hiểm. Cần được bác sĩ tư vấn và theo dõi.
Giảm uống có tác dụng không hay phải bỏ hẳn?
Giảm lượng uống đã mang lại lợi ích đo được. Tuy nhiên với người đã có tổn thương gan hoặc tuỵ do rượu thì việc ngừng hoàn toàn là cần thiết.