Bảo vệ gan trong đời sống hằng ngày

Có rất nhiều lời khuyên về bảo vệ gan, nhưng phần lớn tập trung vào việc thêm vào thay vì bớt đi.

Nguyên tắc cơ bản

• Giảm gánh nặng gan phải xử lý
• Loại bỏ các nguyên nhân gây tổn thương
• Duy trì chuyển hoá khoẻ mạnh
• Phòng nhiễm virus viêm gan
• Phát hiện sớm khi có vấn đề

Bớt đi những thứ gây hại hiệu quả hơn nhiều so với thêm vào những thứ được cho là bổ.

Rượu bia

• Là yếu tố có tác động rõ nhất
• Giảm lượng uống có lợi ngay
• Có ngày không uống trong tuần
• Không uống dồn
• Người đã có bệnh gan nên trao đổi với bác sĩ

Không có sản phẩm nào bù lại được tác hại của rượu đối với gan.

Cân nặng và vòng bụng

• Mỡ bụng liên quan chặt tới gan nhiễm mỡ
• Giảm cân từ từ và bền vững
• Theo dõi vòng bụng chứ không chỉ cân nặng
• Tránh giảm cân cấp tốc
• Duy trì lâu dài quan trọng hơn giảm nhanh

Giảm cân quá nhanh có thể làm tình trạng gan xấu đi và làm tăng nguy cơ sỏi mật.

Vận động

• Có lợi cho gan qua nhiều cơ chế
• Có tác dụng ngay cả khi chưa giảm cân
• Kết hợp vận động nhịp điệu và kháng lực
• Đều đặn quan trọng hơn cường độ
• Bắt đầu từ mức vừa sức

Đi bộ đều đặn mỗi ngày đã có tác động đo được lên tình trạng gan.

Chế độ ăn

• Giảm đường và đồ uống ngọt
• Giảm đồ chế biến sẵn
• Tăng rau củ và ngũ cốc nguyên hạt
• Đủ đạm
• Chất béo từ nguồn hợp lý
• Không nhịn ăn cực đoan

Đồ uống có đường là thứ dễ cắt bỏ nhất và cũng liên quan chặt nhất tới gan nhiễm mỡ.

Tiêm phòng viêm gan

• Có vaccine cho một số loại
• Nằm trong chương trình tiêm chủng ở nhiều nơi
• Người lớn chưa tiêm nên hỏi bác sĩ
• Quan trọng với nhóm nguy cơ cao
• Tiêm đủ mũi theo lịch

Đây là một trong số ít cách phòng bệnh gan có hiệu quả rõ ràng và đo được.

Phòng lây viêm gan qua máu

• Không dùng chung kim tiêm
• Không dùng chung dao cạo và bàn chải
• Chọn nơi xăm và xỏ khuyên đúng quy trình
• Dụng cụ làm móng phải được tiệt khuẩn
• Quan hệ tình dục an toàn

Nguyên tắc đơn giản là không dùng chung bất cứ vật gì có thể xuyên qua da.

Cẩn trọng với thuốc

• Phần lớn thuốc được gan xử lý
• Không tự tăng liều
• Không dùng nhiều thuốc trùng hoạt chất
• Báo bác sĩ mọi thuốc đang dùng
• Cẩn trọng khi uống rượu cùng thuốc

Dùng nhiều loại thuốc cảm cùng lúc dễ dẫn tới quá liều hoạt chất hạ sốt.

Về thực phẩm chức năng và thảo dược

• Không phải cứ tự nhiên là an toàn
• Nhiều ca tổn thương gan cấp liên quan tới nhóm này
• Thành phần không phải lúc nào cũng rõ
• Có thể tương tác với thuốc đang dùng
• Hỏi bác sĩ trước khi dùng
• Ngừng ngay nếu có dấu hiệu bất thường

Sản phẩm không rõ nguồn gốc mua theo lời mách là nguy cơ thật chứ không phải chuyện hiếm.

Những sản phẩm quảng cáo giải độc gan

• Gan đã là cơ quan giải độc
• Không cần được giải độc thêm
• Phần lớn không có bằng chứng
• Một số gây hại
• Tiền bỏ ra không mang lại lợi ích rõ

Cách giúp gan tốt nhất là giảm lượng việc nó phải làm chứ không phải bắt nó làm thêm.

Kiểm soát bệnh nền

• Tiểu đường
• Rối loạn mỡ máu
• Huyết áp cao
• Những bệnh này liên quan tới gan nhiễm mỡ
• Kiểm soát tốt có lợi cho gan

Điều trị tốt bệnh chuyển hoá cũng chính là bảo vệ gan.

Khám định kỳ

• Xét nghiệm chức năng gan trong khám sức khoẻ
• Siêu âm bụng khi có chỉ định
• Không bỏ qua kết quả bất thường
• Theo dõi nếu đã có gan nhiễm mỡ
• Tầm soát ở nhóm nguy cơ cao

Men gan tăng nhẹ trong kết quả khám sức khoẻ là điều đáng tìm hiểu chứ không nên bỏ qua.

Khi đã có bệnh gan

• Theo dõi định kỳ theo hẹn
• Không tự dùng thêm thuốc
• Ngừng rượu
• Tiêm các vaccine được khuyến cáo
• Báo mọi thay đổi với bác sĩ

Người đã có bệnh gan cần cẩn trọng hơn nữa với mọi thứ đưa vào cơ thể.

Cách nghĩ thực tế

• Bớt đi quan trọng hơn thêm vào
• Rượu và cân nặng là hai yếu tố lớn nhất
• Thảo dược không đồng nghĩa với an toàn
• Tiêm phòng là biện pháp có bằng chứng
• Không bỏ qua kết quả xét nghiệm bất thường

Nội dung này mang tính thông tin chung; chẩn đoán và điều trị cần do bác sĩ thực hiện.

Câu hỏi thường gặp