Viêm tuỵ mạn và thiếu men tiêu hoá

Viêm tuỵ mạn thường là kết quả của một quá trình dài, và hậu quả của nó nằm ở dinh dưỡng nhiều hơn là ở cơn đau.

Điều gì xảy ra theo thời gian

• Viêm tái đi tái lại
• Mô tuỵ dần bị xơ hoá
• Tế bào tiết men giảm dần
• Sau đó tế bào tiết hormone cũng ảnh hưởng
• Quá trình không hồi phục

Triệu chứng thiếu men thường chỉ xuất hiện khi phần lớn chức năng đã mất.

Những nguyên nhân chính

• Rượu bia kéo dài
• Hút thuốc
• Nhiều đợt viêm tuỵ cấp
• Tắc nghẽn ống tuỵ
• Yếu tố di truyền
• Một số bệnh tự miễn

Hút thuốc là yếu tố độc lập làm bệnh tiến triển nhanh hơn và hay bị bỏ qua.

Đau trong viêm tuỵ mạn

• Có thể âm ỉ kéo dài
• Có thể thành từng đợt
• Thường ở vùng trên rốn lan ra sau lưng
• Nặng hơn sau khi ăn
• Ảnh hưởng nhiều tới chất lượng sống
• Cần được quản lý theo kế hoạch

Đau sau ăn khiến nhiều người sợ ăn và điều đó làm tình trạng dinh dưỡng xấu thêm.

Dấu hiệu thiếu men tiêu hoá

• Phân lỏng nhạt màu và nổi
• Có váng mỡ trên mặt nước
• Mùi rất khó chịu
• Đầy bụng và nhiều hơi
• Sụt cân dù vẫn ăn
• Mệt mỏi

Nhiều người ngại nói về đặc điểm phân nên dấu hiệu quan trọng này hay bị bỏ qua.

Hậu quả của kém hấp thu

• Sụt cân và mất cơ
• Thiếu các vitamin tan trong dầu
• Loãng xương
• Thiếu máu
• Giảm sức đề kháng
• Ảnh hưởng tới chất lượng sống

Loãng xương là hậu quả lâu dài hay bị bỏ qua ở người viêm tuỵ mạn.

Bổ sung men tuỵ

• Là điều trị chính cho phần thiếu men
• Uống trong bữa ăn
• Liều phụ thuộc mức thiếu và bữa ăn
• Không nhai viên có vỏ bao
• Cần điều chỉnh theo đáp ứng
• Theo đúng chỉ định của bác sĩ

Uống men sau khi ăn xong thì nó không còn trộn được với thức ăn nữa.

Chế độ ăn

• Chia nhỏ nhiều bữa
• Không kiêng chất béo hoàn toàn
• Đủ đạm để giữ khối cơ
• Đủ năng lượng
• Tuyệt đối không rượu bia
• Cần tư vấn dinh dưỡng cá nhân hoá

Kiêng chất béo quá mức làm thiếu vitamin tan trong dầu và làm sụt cân nặng thêm.

Về vitamin tan trong dầu

• Cần chất béo để hấp thu
• Dễ thiếu khi có phân mỡ
• Liên quan tới xương, thị lực và đông máu
• Cần xét nghiệm để đánh giá
• Bổ sung theo chỉ định

Thiếu các vitamin này diễn ra âm thầm nên cần được theo dõi bằng xét nghiệm.

Khi chức năng nội tiết bị ảnh hưởng

• Đường huyết tăng
• Có thể cần điều trị tiểu đường
• Kiểm soát khó hơn do dao động
• Cần theo dõi chặt
• Phối hợp giữa các chuyên khoa

Tiểu đường do bệnh tuỵ có đặc điểm riêng và không giống tiểu đường thông thường.

Ngừng rượu và thuốc lá

• Là yếu tố quan trọng nhất
• Làm chậm tiến triển
• Giảm đau ở nhiều người
• Giảm nguy cơ biến chứng
• Cần hỗ trợ chuyên môn nếu khó bỏ

Không có biện pháp nào thay thế được việc ngừng rượu trong bệnh này.

Quản lý đau lâu dài

• Theo kế hoạch của bác sĩ
• Không tự tăng liều thuốc giảm đau
• Cân nhắc các biện pháp không dùng thuốc
• Xử lý cả mặt tinh thần
• Một số trường hợp cần can thiệp chuyên sâu

Đau mạn tính ảnh hưởng tới tinh thần và giấc ngủ nên cần được nhìn tổng thể.

Theo dõi lâu dài

• Cân nặng và tình trạng dinh dưỡng
• Đường huyết
• Các vitamin và khoáng chất
• Mật độ xương
• Đánh giá lại liều men định kỳ
• Theo dõi nguy cơ biến chứng

Cân nặng ổn định là chỉ số đơn giản cho thấy việc bổ sung men đang hiệu quả.

Mặt tinh thần

• Đau mạn tính ảnh hưởng tới tâm trạng
• Lo lắng về ăn uống
• Ngại ra ngoài vì vấn đề tiêu hoá
• Khó bỏ rượu khi đã phụ thuộc
• Nên được hỗ trợ chuyên môn

Sợ ăn vì sợ đau là vòng xoáy làm tình trạng dinh dưỡng xấu đi rất nhanh.

Khi nào cần đi khám lại

• Sụt cân tiếp tục
• Phân mỡ không cải thiện
• Đau tăng
• Vàng da
• Đường huyết dao động nhiều
• Nôn kéo dài

Phân mỡ không cải thiện dù đã dùng men là dấu hiệu cần điều chỉnh lại liều.

Cách nghĩ thực tế

• Vấn đề chính là hấp thu chứ không chỉ là đau
• Men phải uống trong bữa ăn
• Không kiêng chất béo hoàn toàn
• Ngừng rượu và thuốc lá là ưu tiên
• Cân nặng là chỉ số theo dõi thực tế

Nội dung này mang tính thông tin chung; điều trị cụ thể cần do bác sĩ chuyên khoa quyết định.

Câu hỏi thường gặp